همه چیز درباره پارچه بافی و ماشین بافندگی

 

ماشین بافندگی خودکار در اواخر قرن هیجدهم و اوایل قرن نوزدهم اختراع شد. طرز کار آن اساساً‌ شبیه ماشین بافندگی دستی است (رجوع کنید به صفحه 380). ماشین‌های دستی کاملاً‌ از دور خارج نشده‌اند و هنوز هم در بعضی موارد خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند. مهم‌ترین پیشرفتی که در ماشین‌های دستی ایجاد شد، اختراع ماشین ژاگارد در قرن هیجدهم بود. در این ماشین، تارها به وسیله چند ردیف سیم عمودی به نام قلاب بالا کشیده می‌شوند. این ماشین همچنین شامل یک سری سوزن‌های موازی است که عقب و جلو می‌روند. از این سیستم برای بازکردن تارها و کنترل شکل‌گیری پارچه استفاده می‌شود. ماشین‌ها از لحاظ اندازه، از 100 سوزن و قلاب تا 1600 سوزن و قلاب متغیرند.

طی سال‌ها، انواع مختلف ماشین‌های بافندگی به تناسب نیازهای مختلف ساخته شده است، دستگاه‌های مخصوص بافت پارچه با طرح‌های کوچک، به وردهای بازکننده‌ تار مجهزند. با بالا و پایین دادن این وردها مطابق طرح و الگوی پارچه، فضای کافی برای عبور ماکو بوجود می‌آید. پس از این که یک پود عبور داده شد، پود و یا مجرای عبور پود برعکس می‌شود (صفحه 380). ماشین‌های مخصوص بافت پارچه با طرح‌های بزرگ‌تر، به دستگاه ژاگارد مجهزند.

تمام این سیستم‌ها اصول عملی و مشخص و مشترکی دارند: (الف) ایجاد پود و یا بازکردن تارها از هم؛ (ب) پودگذاری یا عبوردادن پود از بین تارها که به وسیله ماکو انجام می‌شود؛ (ج) پودکوبی یا دفتین زدن به معنی قراردادن پود در محل خود با ضربه شانه. علاوه بر اینها، ماشین بافندگی باید مجهز به سیستمی باشد که تارها را محکم نگه دارد و همزمان با پیشروی عمل بافت، تار بیشتری در اختیار قرار دهد. وجود دستگاهی که پس از بافته شدن پارچه آن را جمع‌آوری کند نیز لازم است. در ماشین بافندگی خودکار، تمام این اعمال به طور خودکار انجام می‌شود و جهت اطمینان از صحت کار دستگاه و جلوگیری از بروز اشکالات احتمالی، مواردی نیز به آنها اضافه شده است.

پارچه

اجزای اصلی و مراحل کار یک ماشین خودکار

(1) اسنو یا غلتک تارنگهدار؛ (2) پارچه‌گیر؛ (3) پودگذار (با ماکوی حامل ماسوره پود) (4) دفتین (پودکوبی) (5) تغییر ماکو ـ به وسیله‌ جعبه افت یا جعبه گردان که به این ترتیب ماشین بتواند از نخ‌هایی با رنگ‌های مختلف و کیفیت متفاوت استفاده کند؛‌ (6) گردبافی یا حاشیه‌بافی در لبه‌های پارچه؛ (7) فضاسازی برای عبور پود که این عمل می‌تواند با بادامک (7ـ الف)، مکانیسم دوبی (7ـ ب) و یا ماشین ژاگارد (7 ـ ج) انجام گیرد.

یکی از پیشرفت‌های ماشین‌های بافندگی بعد از جنگ جهانی، اختراع ماشین پارچه‌بافی «جت» است (شکل 2). این ماشین ماکو ندارد و نخ پود به وسیله جریان شدید هوا یا آب حمل می‌شود.

پارچه بافی

تریکوبافی و کشبافی

تریکوبافی شامل بافت انواع پارچه‌های تریکو و جوراب است. کشبافی برای تولید زیرپوش، لباس‌های آماده،‌ پارچه‌های پرده‌ای، پارچه‌های توری و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد. موارد مورد استفاده از هر دو سیستم نخ‌ها و رشته‌های کتانی، پشمی، الیاف مصنوعی و همچنین نخ‌های مخلوط و نخ‌های کاغذی است. در هر دو مورد، محصول دستگاه یا پارچه‌های مسطح (که بعداً به شکل لباس درمی‌آیند) و یا لباس آماده (پولیور، بلوز، جوراب و غیره) است.

تریکو، پارچه‌ای حلقه‌حلقه است و دو نوع عمده دارد؛ بافت پودی (شکل 2)، و بافت تاری (شکل 3). در بافت پودی،‌ نخ‌ها به صورت عرضی، و در بافت تاری، نخ‌ها به صورت طولی امتداد دارند. حلقه‌ها، خصوصاً‌ در بافت پودی،‌ تشکیل به اصطلاح رگه (با امتداد عرضی) و راه (با امتداد طولی) می‌دهند (شکل 2). بافت پودی عمدتاً‌ برای بافت انواع جوراب‌های زنانه و مردانه مورد استفاده قرار می‌گیرد، زیرا خاصیت ارتجاعی و یا قابلیت کش‌آمدن آن عمدتاً‌ عرضی است و بهتر به پا می‌چسبد. بافت تاری کمتر کش می‌آید. و برای بافتن جوراب چندان مورد استفاده ندارد. پشت پارچه بافت پودی با خطوطی برجسته و عرضی مشخص می‌شود که فاصله این خطوط را «رگه»ها پر می‌کنند. روی آن را نیز راه‌هایی به صورت خطوط عمودی می‌پوشانند. پشت پارچه دارای بافت پودی به صافی روی آن نیست؛ اما پشت و روی پارچه‌های تاری تقریباً‌ یکسان است.

چند نمونه از بافت‌های مشتق‌شده از بافت‌های پودی در شکل‌های 4 الی 6، و تعدادی از بافت‌های گرفته‌شده از بافت تاری در شکل‌های 7 الی 9 دیده می‌شود. تعداد انواع مختلف این طرح‌ها تقریباً‌ بینهایت است. مثلاً می‌توان یک بافت تاری را با یک بافت پودی طوری ترکیب کرد که حلقه‌های بافت تاری روی حلقه‌های بافت پودی قرار گیرند.

در تولید و بافت جوراب‌های جدید و مد روز زنانه، ساق جوراب دوتکه بافته می‌شود و این نوع جوراب‌ها «درز» دارند. جوراب‌های بی‌درز یا یک‌تکه را با ماشین‌های جوراب‌بافی دایره‌ای می‌بافند. برای این منظور، از ماشین‌های مختلف دیگری نیز استفاده می‌شود.