خودروهای کلاسیک ، قدیمی ، عتیقه و قدیمی در موزه ملی ایران

خودروهای تاریخی

خودروهای کلاسیک ، قدیمی ، عتیقه و قدیمی در موزه ملی ایران

خودروهایی که هم اکنون در پارکینگ بنیاد در جهت انتقال به موزه ملی اتومبیل نگهداری می شوند، مجموعه ای بی نظیر از خودروهای قدیمی می باشند.

مجموعه اتومبیل های  رولزرویس موجود در این  موزه از جالبترین و بی نظیرترین خودروهای رولزرویس در جهان هستند و تنها نمونه های ان را می توان در موزه ی رولزرویس در لندن یافت.( تقریبا تمامی مدل های رولزرویس در این مجموعه دیده می شوند.)

از جمله رولزرویس سیلورگوست احمد شاه که مدل 1922 میلادی و سرمه ای رنگ است. این اتومبیل برای اولین بار در سال 1906 در نمایشگاه اتومبیل لندن به نمایش درامد و قیمت ان بدون بدنه 950 پوند بود که معمولا براساس سلیقه ی مشتری ، بدنه خاصی برای ان طراحی می شد. نشریات اتومبیل ان روز ، این ماشین را چنین توصیف کردند ، چه شگفت انگیز… انسان احساس می کند که اصلا موتوری وجود ندارد.

مدل سیلور گوست شروع یک خط طولانی از اتومبیل های لیموزین با شکوهی بود که اخرین انها سیلور شادو است. این مدل 19 سال بر روی خط تولید بود.

بنا به گزارش مجله معتبر و تارخی کهکشان این اتومبیل در تاریخ 22/2/1350 از کاخ سعداباد به گاراژ سلطنتی حمل شد . در تاریخ 12/3/1350 جهت انجام تعمیرات اساسی و رنگ امیزی به کشور انگلستان منتقل شد و تا پیروزی انقلاب اسلامی انجا باقی ماند. پس از رد، ادعای کذب رضا پهلوی در دادگاه عالی لندن که عنوان نموده بود، اتومبیل ارثیه پدریش محسوب می گردد. در مورخه ی 9/6/1368 اتومبیل به ایران بازگردانده شد.

سایر مشخصات این اتومبیل به شرح زیر است:

شماره موتور: 485/8 ، شماره شاسی: 38، کارکرد کیلومتر: 12601، تعداد سیلندر: 8، طریقه روشن شدن: هندل

بعداز کلکسیون رولز رویس ، اتومبیل های مرسدس بنز موزه که در تمام جهان بی نظیر هستند در رده بعدی می باشند، مجموعه کادیلاک سومین خودروهای مهم تاریخی موزه را تشکیل می دهند. اتومبیل های فورد به انضمام یک دستگاه لینکلن مدل اوایل دهه 30 میلادی، اتومبیل رولزرویس احمد شاه، فورد کالسکه ای رضا شاه با چراغ ها و دستگیره های طلایی دست ساز و انواع اتومبیل های مرسدس بنز و رولزرویس محمد رضا پهلوی و فورد کنتینانتال شمس پهلوی با هفت متر طول ، اپل کالسکه ای دهه 20، فیات های قدیمی دهه 30 و 40 ، سیتروئن، لامبورگینی، جاگوار، ام.جی،دوج، مازراتی، کرایسلر،پورشه، فراری، الفارومئو، لانچیا، بی ام و، اوذموبیل، استوتازبیکر، استین و دهها دستگاه اتومبیل دیگر نیز در این مجموعه تارخی دیده می شوند. همچنین دو دستگاه کالسکه دربار که قدیمی و تارخی هستند با پیگیری های بنیاد از نهادهای مختلف تحویل گرفته شد و با صدور شناسنامه در اداره کل موزه ها به ثبت رسید. یکی از این کالسکه ها به زمان قاجار برمی گردد و ان کالسکه شش اسبی است که محمدرضا پهلوی با ان تاج گذاری کرد . با ارزش ترین خودروهای این موزه ، مرسدس بنزهای 110، 220و 300  است. ارزش تاریخی و برجستگی های فرهنگی و هنری اتومبیل های فوق  را با هیچ قیمتی نمی توان برابر دانست. تعلق تعداد قابل توجهی از انها به افراد بلندپایه حکومتی که در تمامی کشورها و سرزمین های دنیا معیار و ملاک ارزش اشیا موزه ای می باشد و به عنوان یک اصل در نظر گرفته می شود. شیوه ساخت بیشتر اتومبیل ها به صورت دست ساز و منحصربه فرد بوده و تعدادی نیز با طراحی و همکاری  چند کارخانه ساخته شده اند و در سراسر دنیا بی نظیر هستند. نمونه هایی از اتومبیل های فوق از لحاظ تاریخی بسیار ارزشمند می باشند. مجموعه فوق سیر تاریخی صنغت ، حمل و نقل را برای اهداف اموزشی ، توریستی، تفریحی و غیره نشان خواهند داد. به گفته کارشناسان بنیاد حدود 160 دستگاه خودروی قدیمی  هم اکنون در موزه ” تماشاگه گشت” نگهداری می شود و تعداد زیادی از این قبیل خودروها  نیز در اختیار سازمان ها و نهادهای دیگر دولتی هستند که به دلیل ارزشمند بودن این  اموال قدیمی به نوعی  با بنیاد یا اداره کل موزه ها رقابت می کنند.

در این موزه ، برای هر خودرو شناسنامه ای تهیه شده که در قالب ان سابقه ، انواع تولیدات و مدل ها مشخص شده است. علاوه بر خودرو، انواع لوازم یدکی قدیمی از جمله قالپاق فورد1923 ، چراغ عقب کادیلاک 1945 یا دستگیره شورولت 1946 به نمایش گذاشته شده است.

از خودروهای متعلق به دوران پهلوی ، می توان به حدود 20 دستگاه انواع خودروهای سوپر اسپورت ایتالیایی و فرانسوی اشاره کرد که بنا به سفارش شاه و پسرش ساخته شده  ویا از سوی اطرافیان هدیه شده است. به اعتقاد مهندس نساج کریمی کارشناس خودروهای قدیمی از دانشگاه فردوسی مشهد حدود 40 درصد خودروهای موزه تاریخی هستند.

به امید اینکه مسؤولین محترم بنیاد در اسرع وقت موزه های اتومبیل را  راه اندازی کنند. در پایان و با توجه به اینکه اتومبیل موریس کولی قدیمی ترین خودرو در ایران می باشد، تاریخچه کامل این کمپانی و تست فنی این اتومبیل  به همراه اتومبیل های معروف ساخت این کمپانی را بررسی می کنیم.

کمپانی موریس ، سال تأسیس: 1913، شهر: اکسفورد، کشور: انگلستان

54

نمایندگی تولید دوچرخه و موتور اکسفورد

ویلیام موریس در سال1913 کار تولید اتومبیل را اغاز کرد( اتومبیل های اولیه کارخانه وی تنها دو صندلی داشتند). قیمت این اتومبیل کوچک 180 دلار بود و با موتور (cm) 1071 به همراه گیربوکس رانده می شد.

این اتومبیل مجهز به اکسل های جلو و عقب کارخانه را گلی ، چرخ های شرکت سانگی و بدنه شرکت راورت اکسفورد بود.

موریس اکسفورد یکی از بهترین ماشین های مونتاژ شده در ان زمان محسوب می شد. در سال 1915 کارخانه اکسفورد موتور (cm) 1071 خود را با موتور (cm) 1969 شرکت موریس کولی و گیربکس شرکت موتورهای قاره ای در دیترویت تعویض کرد و در نتیجه مشکلات تحویل و دریافت موتور را که گریبانگیر سایر تولیدکنندگان دیگر بریتنیایی می شد، ار بین برد. این افراد در ان زمان تولید اتومبیل را به خاطر تولید تسلیحات جنگی متوقف کردند.

به هرحال در سال 1916 واردات ماشین ها و قطعات امریکایی تحریم گردید و اجزای مصرف گردیده برای ساخت وسایل نقلیه تجاری انبار کردند. با این حال شرکت موریس، واگن باری را تحت نام کولی تولید کرد.

تولید مجدد، بعد از صلح موقت با جدیت زیاد اغاز گردید و شرکت موتورهای قاره ای تولید موتورseal  Red را متوقف کرد.

در نتیجه نمونه هایی از موتور امریکایی را  شرکت هاچکیس  در شهر کاونتری تولید کرد. در نمونه ساخته شده در شهر کاونتری افزودن یک کلاچ جدید یکی از تغییراتی بود که شرکت موریس در مورد طرح موتور پیشنهاد کرد.

عنوان بولنوز از شکل رادیاتور مدور ماشین های موریس مشتق شده است. بعد از جنگ اکسفورد یک نمونه دولوکس از کولی را تولید کرد ولی موریس با رکورد فروش در بازار مورد تهدید قرار گرفت اما در سال 1920 با ترقی زیاد بعد از جنگ مواجه گردید. با زمان بندی بی عیب و نقص در سال 1921 و با کاهش مؤثر قیمت ها موریس توانست با فورد رقابت کند و به طور چشمگیری پله های موفقیت را طی نمود و شرکت اکسفورد و کولی در مسیر پر فروش ترین ماشین های بریتنیایی در ان دهه قرار گرفتند. در سال 1923 یک موتور (cm) 1802 را به عنوان یک مدل انتخابی به شرکت اکسفورد معرفی کردند و از سال 1924 ان را به صورت استاندارد دراوردند.

بولنوز اکسفورد و کولی به تولید خود تا سال 1926 ادامه داد و در سال 1925 زمان اوج تولید خود را می گذراندند، بعد از مدتی مدل های 54 و 151 طراحی و تولید شد، این مدل ها 41 درصداز خودروهای جدید را در بریتنیا تشکیل می دادند.

در سال 1927 رادیاتور بولنوز را با کولر فلتنوز به خاطر اثرات خاص ان تعویض کردند. شرکت اکسفورد با تولید مدل ایمپایر 4 سیلندر مجهز به موتور  (cm) 2513 تلاش همه جانبه ای را برای ورود به بازار صادرات اغاز کرد و علیرغم ویژگی های ابتکاری این خودرو مانند اکسل های ویژه ، لاستیک های پهن و دهها وسیله استاندارد دیگر راه به جایی نبرد و صادرات این خودرو ناکام ماند.

موریس همچنین برای ایجاد پایگاهی در بازار فرانسه با تحویل کار از کارخانه لوئن بولی در لومانس تلاش کرد. ولی محصولات موریس لوئن بولی که کاملا با محصولات داخلی تفاوت داشت ، به خوبی به فروش نرسید و در نتیجه کارخانه MLB را در سال 1921 بفروش رسانند. تلاش موریس  برای معرفی موتور شش سیلندر در سال های 22-1921 با شکست مواجه شد. در نتیجه بلوک اصلی و بدنه این موتور را در سال 1928 برای یک ماشین 5/2 لیتری مورد استفاده قرار دادند. در این ماشین میل بادامک از باقیمانده محصولات تولیدی هولسلی بود که این طرح موتور را بعد از کسب تجربیات جنگ با ساخت موتور هواپیما شرکت Hispanosuiza مورد استفاده قرار دادند و در سال 1927 موریس ان موتور را خریداری کرد. موریس در بازار فروش ماشین کوچک در سال 1929 همراه با ماینر cm)) 897 شرکت کرد. که دارای یک موتور با میل بادامک هوایی بود.

با وجودیکه این دستگاه را به طور موفقیت امیز در midget رام جی به کار بردند. ان را در سال 1931 از ماینور جدا کرده و با یک دستگاه سوپاپ کناری کوچک جایگزین کردند.

ماشین ماینور دارای سوپاپ کناری به انضمام دو صندلی ، 100 دلار قیمت گذاری شد با این وجود فروش نا امید کننده بود. ترمز هیدرولیک لاکهید را برای اولین مرتبه  در روی ماشین های موریس در سال 1930 با دامنه متغیر شش سیلندر به کاربردند و در طی 4 سال تمامی شرکت های خودرو سازی لندن ان را در تولیدات خود به کار گرفتند.

موریس با اینکه در اوایل دهه 1930 با نصب تجهیزات ویژه بر روی ماشین 30/1 لیتری موفقیت قابل توجهی کسب نکرد ولی بخت و اقبال شرکت در سال 1935 مجددا رونق گرفت.

هنگامی که موریس سری cm)) 918 را بر روی تولیدات خود نصب کرد همگان دریافتند این مدل از روی اتومبیل فورد کپی برداری شده است . کارگاه ساخت موتور سری IEight به تولید خود تا سال 1938 ادامه داد. تا ان زمان 250000 هزار دستگاه ماشین ساخته شد. این اتومبیل پرفروش ترین اتومبیل بریتانیا در دهه 1930 محسوب می شد.

در یال 1939 تولید سری IEight به همراه سری EEight بسیار موفقیت امیز بود. یری جدید بدنه کاملا جدید داشت و مجهز به نورافکن های قوی بود . بعد از جنگ شرکت موریس تولید موتورهای مدل 8 و 10 را مجددا اغاز کرد. اولین مدل جدید در اواخر سال 1948 با شکل زراحی شده ماینر Issigonis ظاهر گردید.

در ابتدا با موتور cm)) 919 از مجموعه E8 رانده می شد و ماینر دارای میله پیچش جدا و معلق در جلو ، فرمان با میله دندانه دار(شانه) و چرخ دندانه کوچک و چرخ های جاده ای در همان مدل به عنوان مینی ماینر موریس عرضه شدند و مشابه ان را به تعداد 1100 دستگاه در سال 1963 به فروش رساندند. این ماشین اولین بار به عنوان موریس معرفی شد هردو مدل نیز بعدا با علامت شرکت استین به فروش رفتند. ولی استین به خاطر داشتن نشانه خاص ترقی کرد. ماشین 1800 استین در سال 1965 ، 18 ماه زودتر از تولید خودرو مشابه در سال 1966 توسط شرکت موریس به بازار عرضه شد.

در سال 1968 BMC برای ساخت ماشین لیلاند بریتانیایی  موتورهای لیلاند را تحویل گرفت.

شرکت جدید در سال 1971 اتومبیل ساخته شده مارینا را با موتور جلو و چرخ های متحرک  عقب معرفی کرد که به شکل 3/1 و 8/1 لیتری به بازار عرضه شد.

در سال 1972 مدل 2200 تولید شد و تا سال 1979 موریس به سادگی 14 نوع از طرح های مارینا را طراحی کرد.

در سال 1974 مارینای جدید را سبکتر ساختند ولی این ماشین بدون نشان ویژه کمتر مورد توجه قرار گرفت نام موریس در سال 1983 میلادی از صحنه صنعت خودروسازی محو گردید.

مدتی بعد موتور A30 ساخته شده شرکت استین را با موتور جدید موریس تعویض کردند و ظرفیت موتور به میزان زیادی افزایش یلفت.

موریس ماینور به تولید خود تا سال 1971 ادامه داد و اولین ماشین بریتانیایی بود که بیش از یک میلیون دستگاه از ان به فروش رسید. سوپاپ کناری cm)) 1476 موریس اکسفورد و سری 202mx-six با میل بادامک های جدید همزمان با ماینور تولید گردید و به طور مشابه بدنه را با سبک خاصی ساختند. نتیجه غیرقابل اجتناب تولید موتور بریتانیایی در سال 1952 با تلفیق شرکت استین و موریس مطابق با اصول عقلانی بود و در نتیجه کولی و اکسفورد موتورهای ساخت استین را با سوپاپ هوایی در سال 1954 به کار بردند.

تفوت بین محصولات کولی و لانگ بریج با ظهور و تولید اتومبیل سالن 5/1 لیتری با بدنه فارینا در سال 1959 از بین رفت.، زیرا در ان صورت تنها تفاوت بین استین و موریس نشانه ها و رنگ بدنه بود. با این حال اتومبیل مینی 848(cm) که با دیفرانسیل جلو طراحی شده بود بر طبق Issigonis موریس کولی ( قدیمی ترین خودرو موجود در ایران نمونه ای از این خودرو توسط افای صفا احمدی در ایران بازسازی و تحویل موزه تماشا گه گشت که در اینده نزدیک افتتحاح خواهد شد گردیده است) طراحی و تولید گشت.

با وجودیکه مشهور شده بود شرکت موریس اکسفورد تنها خودروهای مجهز به  دو صندلی را می سازد ، ویلیام موریس تصمیم گرفت یک خودرو 4 سرنشینه را با هزینه کمتری تولید کند . قیمت های مناسب تولیدکنندگان امریکایی ، او را واداشت، موتور  red seal قاره ای ساخته شده در دیترویت را انتخاب کند چراکه سازندگان موتور (1996(cm ان را با خوشحالی عرضه می کردند، زیرا برای بازار امریکایی ها بسیار کوچک به نظر می رسید. قیمت ان فقط 18 دلار بود(البته در مقایسه با قیمت دستگاه وایت پاپ ساخت موریس اکسفورد که معادل 50 دلار بود) اکسل ها و دنده فرمان برای تولید 3000 دستگاه اتومبیل از دیترویت تقاضا شد و علیرغم اغاز جنگ در اگوست 1914 اولین ماشین جدید موریس کولی در ماه اوریل 1915 در تلویزیون بریتانیا به نمایش گذاشته شد و تولید در سپتامبر همان سال اغاز گردید.

این اتومبیل با ظاهری بسیار مطلوب و زیبا به بازار عرضه شد ومهم ترین ویژگی قابل توجه ان موتور دینامیکی بود که موجب کارکرد ارام خودرو شده بود. استارت، گیربکس چند سرعته و چراغ های پرنور از دیگر مزایای موریس کولی محسوب می گردید.

در بحبوحه جنگ زیردریایی های المانی یک کشتی را که حامل نیمی از موتورهای موریس کولی بود به قعر اقیانوس فرستاد . به همین خاطر ریگنالد مکنا 3/33 در صد مالیات را به واردات غیرضروری مانند موتور سیکلت های شخصی و قطعات یدکی انها اضافه کرد و تولید ماشین های کولی  تا 1450 دستگاه محدود شد.

در سال 1919 شرکت قاره ای اعلام داشت که به واسطه تقاضای اندک تولید موتور red seal  را متوقف کرده است بنابراین شعبه ای از هاچ کیس برای ساخت سلاح جنگی در شهر کاونتری به فعالیت نیاز داشت و تولید نوع جدید موتور انگلیسی و red seal را اغاز کرد. در برابر استراتژی موریس بعد از جنگ، کولی مدل کم قیمتی را با بدنه دو لوکس مشابه تولید کرد.

فروش اتومبیل های هاچ کیس کولی در مرحله اول موفقیت امیز بود ولی سقوط قیمت ها بعد از جنگ موریس را تحت فشار قرار داد و در فوریه 1921 کارخانه از موتور سیکلت های فروخته نشده پر شده بود به همین جهت ویلیام موریس با هنری فورد رقابت کرد و قبمتها را به طور جدی کم کرد به طوریکه فروش موریس از تعداد 1932 دستگاه اتومبیل در سال 1920  به تعداد 3077  دستگاه در سال 1922 افزایش یافت.

منبع: سندباد