خودروهای تاریخی، قدیمی و کلاسیک در ایران

خودروهای تاریخی، قدیمی و کلاسیک در ایران

نخستین خودرو مجهز به موتور احتراق داخلی در سال 1895 توسط کارل فریدریش بنز اختراع شد و نخستین ایرانی که با خودرو اشنا شد، ناصرالدین قاجار بود. او در سفر خود خود به فرنگ با این وسیله نقلیه اشنا شد، اما رقبتی به تهیه ان نشان نداد و تا زنده بود هیچکس جرأت نکرد اتومبیل به ایران وارد کند. البته این در حالی بود که ماشین دودی در سال 1299 هجری توسط مهندس بواتال فرانسوی در ایران اغاز به کار کرد.
ساختمان راه اهن حضرت عبدالعظیم توسط این مهندس وبا مشارکت بلژیکی ها صورت پذیرفت. طول خط اهن حضرت عبدالعظیم 7/8 کیلومتر بود و عرض ان 80 سانتی متر ، خط مزبور در سال 1301 هجری طی تشریفات مفصلی به دست ناصرالدین شاه افتتاح گردید.
این ماشین دودی از نوع ترن های بخاری ساخت بلژیک بود که تهران را به شهر ری وصل می کرد. این قطار، لوکوموتیوی به ظرفیت دویست نفر داشت و در روزهای خلوت میان هفته دو نوبت قبل از ظهر و دو نوبت در بعدازظهر با دو واگن مسافر می کشید.
بعد از ماشین دودی تراموای تهران اغاز به کار کرد، کمپانی راه اهن تهران-حضرت عبدالعظیم به منظور جبران ضرری که تحمل می نمود در سال 1306 هجری قمری امتیاز واگن اسبی تهران از مهندس بواتال خریداری کرد و چندی بعد در خیابان های تهران “تراموای اسبی ” به کار افتاد.
واگن اسبی به روی ریل حرکت می کرد و به وسیله دو یا چهار اسب کشیده می شد و در خیابان های مهم تهران را به هم وصل می نمود . بعد از واگن اسبی سرویس درشکه رانی در تهران راه اندازی شد .( اولین کالسکه در زمان فتحعلی شاه به ایران اورده شد.)
امتیاز شرکت درشکه رانی تهران در سال 1307 به ( میرزا جواد خان) از کارمندان عالی رتبه وزارت امور خارجه واگذار شد. میرزا جواد خان به محض اینکه سرمایه مورد نیاز فراهم شد ، نامه ای به برادرش در غازان نوشت و از او خواست که حدود سی دستگاه کالسکه خریداری کند. کالسکه ها در ماه ابان 1270 خورشیدی به تهران وارد شدند و در روز چهارم همان ماه اغاز به کار کردند.
23 دستگاه از این کالسکه در محله های شهر راه افتادند و هفت دستگاه نیز به عنوان کالسکه های اضطراری در نظر گرفته شدند.
پس از ترور ناصرالدین شاه فرزند چهل و چهار سالش مظفرالدین میرزا در اردیبهشت سال 1257 هش بر تخت نشست.
از وقایع مهم و قابل و ذکری که در دوره سلطنت او درارتباط با “سیر و سیاحت” در ایران روی داد ، ورود نخستین اتومبیل به ایران بود . مظفرالدین شاه در نخستین سفر خود به اروپا در سال 1279 شمسی در شهر بروکسل (پایتخت بلژیک) یک دستگاه اتومبیل کالسکه ای خریداری کرد.

خودروهای تاریخی
این اتومبیل از راه دریا و ازراه بندر انزلی به ایران وارد شد .( در این مورد 2 روایات دیگر نیز نقل شده است) اما قدیمی ترین خودرو موجود در ایران چه خودرویی است و متعلق به چه کسی است؟
قدیمی ترین خودرو موجود در ایران یک دستگاه موریس کولی دارای پلاکی به شماره یزد-11 که توسط نظمیه یزد صادر شده است، می باشد. این اومبیل هم اکنون در پارکینگ خودروهای قدیمی کلاسیک و عتیقه متعلق به بنیاد مستضعفان نگهداری می شودو تاچندی پیش در مشهد نگهداری می شد، توسط اقای صفا احمدی جوان صنعتگر کشور بازسازی و تحویل موزه خودرو که در اینده نزدیک احداث خواهد شد ، گردید
موریس یک کمپانی انگلیسی است که توسط ویلیام موریس در انگلستان احداث شد.
نظر به این که در حال حاضر این خودرو قدیمی ترین خودرو موجود در ایران می باشد درصدد برامدم تا شخصا گزارش کاملی از وضعیت این خودرو تهیه و به استحضار خوانندگان “اولین دایرهالمعارف جامع اتومبیل در ایران” برسانم. به همین منظور از طریق یکی از دوستانم اقای ایرج قدیمی که سالیان متمادی قهرمان و پیشکسوت میادین مسابقات اتومبیل رانی در ایران در رشته اسلالوم(مارپیچ) بوده اند. با اقای صفا احمدی که اتومبیل فوق را از شکل یک اهن قراضه به صورت یک اتومبیل فابریک و نو دراورده و تحویل موزه خودرو (که در اینده نزدیک احداث خواهد شد) ، داده بودند، تماس گرفتم. مطالب زیر حاصل گفتگوی گرم و صمیمانه نگارنده با ایشان و دایی ارجمندشان اقای احسان علی مجلسی می باشد.( لازم است یاداوری گردد که این دو مبتکر و صنعتگر سخت کوش ایرانی ، سالیان متمادی است که به صورت حرفه ای مشغول شناسایی، خرید، بازسازی و ارائه خودروهای قدیمی و کلاسیک به موزه خودرو هستند و در این راه از هیچ سعی و کوششی نیز فروگذار نبوده اند.)
صفا احمدی با اینکه سن و سال چندانی ندارد( متولد 1350 در تهران) اما علاقه و استعداد عجیبی در مرمت و نوسازی اتومبیل های قدیمی و عتیقه دارد.
هنگامی که کار بازسازی کادیلاک شاه را از نزدیک مشاهده نمودم دریافتم که این دو صنعتگر ارجمند ، به درستی شایسته کسب عنوان هنرمند می باشند. وقتی از این دو در مورد وضعیت خودورهای عتیقه، کلاسیک و قدیمی در ایران سؤال کردم ؟ ابتدا اقای صفا احمدی با ناراحتی پاسخ داد: از نظر بسیاری از علاقه مندان به اتومبیل کار به روی خودروهای قدیمی ، کلاسیک و عتیقه کاری بیهوده و اضافی است، اما این اتومبیل ها به عنوان یک میراث ملی و ثروت همگانی باید جمع اوری ، بازسازی و نوسازی گردند و سپس در موزه ای با امکانات گسترده و معتبر نگهداری شوند.
این ثروت و میراث ملی و فرهنگی متعلق به کلیه مردم ایران است و بهترین راه استفاده از ان به نمایش گزاردن تمامی خودروهای قدیمی ، تاریخی و عتیقه در یک موزه ملی است.
بدون شک این اقدام مهم سبب خواهد شد که یکی از معتبرترین موزه های بین المللی خودرو در ایران برپا گردد. به علاوه اوقات بیکاری و ایام تعطیل مردم و به خصوص جوانان را به نحو شایسته ای پر خواهد کرد.
دانشجویان و محققان می توانند از نزدیک به تحقیق و پژوهش در زمینه صنعت خودرو سازی بپردازند. هرچند که بسیاری از این خودروها هم اکنون توسط بنیاد مستضعفان در مکانی امن جمع اوری شده اند تا در اینده ای نزدیک در موزه خودرو به نمایش در ایند. به علاوه بسیاری از علاقه مندان به اتومبیل همچون اقای علوی تعداد قابل توجهی خودرو تارخی گرداوری کرده اند که شایسته است توسط مسئولین به بهای مناسب خریداری و پس از بازسازی به موزه ملی اتومبیل منتقل شوند.
به غیر از اتومبیل موریس که قدیمی ترین خودروی موجود در ایران می باشد، تعداد قابل توجهی خودوی قدیمی ، کلاسیک و تاریخی در ایران وجود دارد که بسیاری از انها در پارکینگ بنیاد جهت انتقال به موزه ملی نگهداری می شوند، همچنین حدود 200 دستگاه اتومبیل تاریخی و کلاسیک متعلق به افراد علاقه مند در سراسر کشور وجود دارند که در صورت تأسیس موزه خودرو می توان با خریداری انها موزه را تکمیل کرد.
در میان خودروهایی که اقای صفا احمدی و احسان علی مجلسی بازسازی و مرمت کرده اند می توان به کادیلاک الدورادو مدل 1959 متعلق به توران امیر سلیمانی همسر رضاشاه و مادر غلامرضا پهلوی اشاره نمود که پس از چندبار دست به دست شدن و خرید و فروش توسط اقای احمدی بازسازی شده است(در حال حاضرایشان در حال بازسازی کادیلاک الدورادو بیاریتز کانور تیبل می باشد. این اتومبیل متعلق به محمدرضا پهلوی و همان خودروییست که محمدرضا پهلوی و پرزیدنت ایزنهاور را از فرودگاه به کاخ نیاوران اورد.)
بغیر از اقایان صفا احمدی و احسان علی مجلسی می توان به افرادی چون ساعد روشن کیش ، رضا دردشتی( همان قهرمان با سابقه و پیشکسوت مسابقات اتومبیل رانی ) فولادی، مهندس سیامک جزنی ، فتح علی اسفندیاری، تیمور ریشارد، دکتر علی امامی، دکتر مظاهر رفیقی، هاشم علوی، حمید همتی فراهانی، تیمور فرهمند رضوی، اردشیر فولادی و شهرام و شهریار نظر اشاره نمود.
قبل از انکه خودروهای موجود در موزه را بررسی کنیم ، هدف از شکل گیری موزه خودرو را از زبان اقای موسوی زاده مدیر روابط عمومی موزه بیان می کنیم.
خودروهای این موزه سرمایه های ملی بعداز انقلاب بدون متولی مانده بود و از طرفی هیچ کس به فکر بازسازی ، راه اندازی و نگهداری این سرمایه ها نبود ، به همین دلیل به قصد جمع اوری و شناسنامه دار کردن خودروهای ذیقیمت و عتیقه، اداره کل موزه های بنیاد دست به کار شد و در واقع یک بخش بزرگ فرهنگی-صنعتی را ایجاد کرد. این اداره که به طور رسمی کار خود را از سال 1374 به تدریج به شکل کلکسیون بزرگ و نفیسی از انواع خودروهای عتیقه و متعلق به زمان های دور دراورده است تحت عنوان” تماشا گه گشت” در اینده ای نه چندان دور به طور عمومی درهای ان را به روی علاقه مندان به بازدید خواهد گشود.

منبع: سندباد