اولین وسایل حمل و نقل نسل جدید در ایران

کارخانه اتوبوس سازی

اولین کارخانه اتوبوس سازی

اولین دهه 40 در سراشیب تپه های چیتگر جنب و جوش به چشم می خورد . اما این فعالیت روزانه, هنگام غروب در انزوای شبانه فرو می رفت . در ان زمان اتوبان کرج هنوز وجود نداشت و جاده مخصوص , گذرگاهی باریک و تاریک بود. سگ های ولگرد به رهگذران حمله میکردند وبا تاریک شدن هوا ایستادن و قدم زدن در حاشیه جاده کم رفت و امد , هراس اور بود. مدت ها دیداره ای سرخ رنگی که هر روز بالاتر می رفت در برابر نگاه رهگذران قرار داشت. سرانجام در اوایل دهه 42 نخستین محصول در محوطه کارخانه شروع به حرکت کرد. این داستان شکل گیری بزرگترین کارخانه خودروسازی کشور است.

اتوبوس اوپی و خاطرات مه الود

اتوبوس های اوپی را جوانتر ها به یاد ندارند . امروز مسافرین قدیمی این اتوبوس ها , تنها خاطره ای از سفر با انها در جاده های خاکی در ذهن دارند. اوپی نخستین تولید کارخانه ایران خودرو بود. ایران خودرو فعالیت خود را با تئلید وسایل نقلیه عمومی شروع کرد. به همین علت تولید اتوبوس اوپی, مینی بوس 319 و استیشن کومر به طور همزمان شروع شد.

اولین اتوبوس اوپی در سال 1342 تولید شد وتولید ان تا سال 1344 ادامه داشت. در مدت دو سال حدود صد دستگاه اتوبوس اوپی تولید شد. مشتریان عمده اتوبوس اوپی شرکت های خصوصی حمل و نقل شرکت واحد بودند. این اتوبوس بیشتر برای جابه جایی های درون شهری بود , زیرا سروصدای موتور در مسافت های طولانی مسافران را ناراحت میکرد. اما خریداران ان از این وسیله نقلیه برای سفرهای بیرون شهری نیز استفاده میکردند.

قوای محرکه وشاسی اوپی به صورت اماده و مونتاژ شده از المان با کشتی وارد می شد. این قوای محرکه و شاسی دارای قابلیت رانندگی بود. به طوری که از بنادر توسط رانندگان ایرانی تا محل کارخانه ایران خودرو به صورت بدون اتاق انتقال پیدا میکرد. در کارخانه برای این خودروها اتاق ساخته میشد و پس از رنگ امیزی صندلی ها نصب می شدند.اولین اتوبوسی که رنگ امیزی شد, به علت اشکالاتی که در اتاق رنگ وجود داشت, رنگ ان طبله کرد.به همین علت رنگ ان را سوزانده و دوباره رنگ امیزی شده واین اولین تجربه بود.

موتور اتوبوس اوپی در داخل اتاق و در سمت راست راننده قرار داشت از این اتوبوس که موتور ان ساخت کارخانه دایملر بنز است,هم اکنون چند نمونه ای در کارخانه ایران خودرو وجود دارد که برای خیلی ها خاطره برانگیز است.

چه کسی می تواند کومر را پیدا کند؟

استیشن یا مینی بوس دوازده نفره کومر را شاید هیچ کس دوباره نبیند. درحال حاضر از تعداد صد دستگاه کومر که توسط شرکت ایرن خودرو مونتاژ شد,هیچ نمونه ای وجود ندارد .مونتاژ کومر همزمان با تولید اتوبوس اوپی اغاز شد.تمام قطعات و موتور این خودرو انگلیسی به طور کامل وارد شده و در ایران مونتاژ و رنگ امیزی می شد.

تمامی کومر های مونتاژ شده به فروش رسیده و تنها یک دستگاه ان به عنوان سرویس زنان شاغل در ایران خودرو استفاده قرار گرفت.اخرین کومر باقی مانده نیز در سال 1349 تبدیل به ضایعات شده و به فروش رسیده و از ان هنگام دیگر کسی کومر را ندیده است.

تجربه ای بزرگ , از چوب تا فلز

در کشور ما صنعتگران ایرانی تنها قادر به ساخت اتاق چوبی بودند. شیوه کار به این صورت بود که اسکلت اتاق اتوبوس به طور کامل از چوب ساخته می شد و سپس روی ان ورق کوبی می شد. این گونه اتاق سازی اتوبوس توسط بخش خصوصی صورت میگرفت. این کار هیچ گاه در کارخانه ایران خودرو انجام نگرفت. ایران خودرو برای نخستین بار ساخت اتاق هایی فلزی و پروفیلی را در کشور اغاز و تجربه کرد .

در سال 1344 ساخت اتوبوس های 321 بنز اغاز شد . مشتری این نوع اتوبوس شرکت واحد بود اما بیشترین رقم سفارش از سوی نیروی هوایی داده شد . نیروی هوایی با خرید صد دستگاه اتوبوس 321 کارخانه را از نظر میزان فروش زنده کرد.

موتور اتوبوس 321 در عقب ان قرار داشت . موتور این اتوبوس به صورت کامل از المان می امد و شاسی,اتاق, صندلی و تزیینات ان در داخل ساخته و نصب می شد . تولید اتوبوس 321 تا سال 1345 ادامه داشت ودر مجموع 200 دستگاه از ان تولید شد.

برای مسافران درون شهر , برون شهر

کار تولید اتوبوس 302 در کارخانه ایران خودرو در سه مدل ده ردیفه, یازده ردیفه و دوازده ردیفه اغاز شد سپس برای یکسان کردن مدل ها , مدل یازده ردیفه بیشتر در دستور کار قرار گرفت. تولید اتوبوس 302 به دو شکل سوپر و طرح سوپر ادامه یافت. اتوبوس 302 به صورت خودروهای دون شهری و برون شهری تولید می شد. تفاوت عمده اتوبوس های 302 برون شهری و درون شهری از نظر قوای محرکه , موتور ونوع صندلی بود. به طوری که اتوبوس های 302 برون شهری دارای موتور قویترOM360 بودند و اتوبوس های درون شهری دارای موتور OM355 بودند که هر دو موتور, ساخت کارخانه بنز بود. در مراحل بعد به علت ضعیف بودن موتور OM355  موتور قویتر OM360 در هردو مدل اتوبوس درون شهری و برون 302 مورد استفاده قرار گرفت.

تولید اتوبوس 302 تا سال 1373 ادامه داشت و در حال حاضر تعداد زیادی از این مدل اتوبوس در ناوگان حمل و نقل شهری و برون شهری کشور مورد استفده قرار می گیرد.پس از توقف تولید اتوبوس 302 اتوبوس شهری 0355 مدی فاید جایگزین ان شد. موتور این اتوبوس بنز است و عمده ترین مشتری این خودرو شرکت واحد اتوبوس رانی است.

در حال حاضر دو نوع اتوبوس C400 و S500 در ایران خودرو تولید می شود. موتور این مدل همانند اتوبوس  S360 بنز بوده که به طور کلی قوای محرکه هردو مدل همانند اتوبوس 302 است.

اتوبوس دو طبقه

اولین اتوبوس دو طبقه ساخت ایران

اولین اتوبوس دو طبقه ساخت ایران توسط کارخانه ایران ناسیونال در سال 1348 ساخته شد. این اتوبوس داستان جالبی دارد که عینا تشریح می شود.

هنگامی که در سال 1348 کار ساخت یک دستگاه اتوبوس دو طبقه 302 در کارخانه ایران خودرو به پایان رسید , دست اندرکاران با یک مشکل پیش بینی نشده رو به رو بودند. ارتفاع خیلی بلندتر از درهای کارخانه بود. سرانجام با کم کردن باد چرخ ها و استفاده از بکسل اتوبوس را به بیرون از کارخانه انتقال دادند.

دومین اتوبوس دو طبقه ساخت ایران

دومین اتوبوس دو طبقه ساخت ایران خودرو اسکای لاینر نیو پلن نام دارد.

اسکای لاینر71 نفر مسافر گنجایش دارد . طبقه اول این اتوبوس به صورت رستوران است ولاینر ساخت کارخانه نیوپلن المان است. اتوبوس دو طبقه اسکای لاینر دارای دستگاه قهوه جوش ، گرم کننده غذا، صندلی راحت، کولر، چراغ مطالعه، توالت و سرویس بهداشتی است. به طور مسلم سازمان های جهانگردی از این اتوبوس استقبال فراوانی خواهند کرد.

مشخصات اولین اتوبوس ها در ایران(لاری،مرغداری)

جعفر شهری درباره ی شکل نخستین اتوبوس ها و چگونگی حمل مسافر توسط انها نوشته است.در بین سواری ها و کامیون ها ، اتومبیل هایی شبیه وانت ساخته شد که به انها لاری می گفتند، این اتومبیل ها دور سیمی بودند و به کار حمل مسافر می امدند. در این حالت در کف لاری ها پنج تا شش خروار بار می زدند و رود بارها مسافر می نشاندند. برخی دیگر را رو به در وانت طوری که پاهایشان اویزان باشد سوار می کردند و برای اینکه از خودرو به بیرون پرت نشوند انان را با طناب می بستند به مسافران داخل لاری ، تالاری و به مسافران بسته شده با طناب که پاهایشان اویزان بود طنابی می گفتند. مسافرت با اتوبوس های سیمی در ایران طوری بود که بعد از مسافرت زن ، شوهرش را نمی شناخت و برادر برای برادر نا شناس می شد.

روزنامه اطلاعات نیز در خبر ممنوعیت حمل مسافر با این اتوبوس ها در ان زمان چنین نوشت. اتومبیل های دراز سیمی که مرغدان نام گرفت بودند، مخصوص حمل مال التجاره بود. اما دارندگان این اتومبیل ها سوء استفده نموده با ان به حمل و نقل مسافر پرداختند و چندی بعد این موضوع قدغن شد و فقط اجازه یافتند با ان مال التجاره و اثاثه مسافرین را حمل کنند.

در جاده خراسان این طور نبود. از این خودروها زیاد دیده می شد که مسافرین مجبور بودند در سطح اتومبیل بنشینند و اغلب به قدری مسافر در ان جای می دادند که با یک تکان مختصری همه روی هم می ریختند. گاهی اوقات نیز شاگرد راننده ها پس از بارگیری در طرفین اطاق مسافرین را جای داده و برای انکه هنگام حرکت و در دست اندازهای مسافرین روی هم نریزند و به زمین نیفتند کت انها را با طناب به جداره اتومبیل می بستند و ان بدبخت ها را با این شکل فجیع چهار میخ تخت شکنجه و مجازات به مقصد می رساندند.

6

اولین اتومبیل برقی ایران

در سال 1378 طراحی و ساخت نخستین خودروی برقی ایران توسط پژوهشگران دانشگاه صنعتی اصفهان به روی یک دستگاه پیکان اجرا شد. قدرت محرکه این خودرو به جای بنزین با بکارگیری 27 باطری برقی تامین می گردد. مجری طرح خودروی برقی ایران دکتر حسن مقبلی است که با مشارکت یک گروه هفت نفره خودروی فوق را اماده نموده است.

حداکثر سرعت خودرو 90 کیلومتر در ساعت ، حداکثر برد در هر شارژ 80 کیلومتر و مدت شارژ کامل 27 باطری نصب شده بطور متوسط 4 ساعت است.

منبع: سندباد