اولین اتومبیل نظامی در ایران

خودرو نظامی

اولین اتومبیل نظامی در ایران همزمان با جنگ جهانی اول

در سال 1293 هش جنگ جهانی اول اغاز شد و نیروهای روسیه تزاری و انگلستان که وارد خاک ایران شدند، تعدادی اتومبیل کامیون جنگی  با لاستیک های توپر همراه داشتند و برای اولین بار در سال 1294 هش روس ها تانک های بسیار بزرگی را که به یک دژ نظامی شباهت داشت ، در جاده های جنوبی شهر تهران و برای قلع و قمع مجاهدین و عشایر جزو فرقه اتحاد اسلام به کار انداختند و در موردی برای تارو مار کردن نفرات ماشاءالله خان کاشی از این وسیله جنگی مهیب که تازه اختراع شده بود استفاده کردند. در همان سال، فرمانده ی معروف المانی مارشال فون در گولتز با اتومبیل و پیشا پیش سپاهیان ترکیه عثمانی وارد شهر کرمانشاه شد و اتومبیل سنگین نیرومند او باعث شگفتی مردمان ان نواحی گردید.

در سال 1918 میلادی (1297هش) ژنرال سایکس مأمور کهنه کار انگلیسی که از سه سال قبل در جنوب ایران به سر می برد ، درخواست ارسال اتومبیل نظامی برای عملیات نظامی کرد و دولت استعماری انگلیس برای تسهیل ارتباطات نظامیان خود، دو دستگاه اتومبیل از کویته در بلوچستان انگلیس به مقصد سیرجان فرستاد. سایکس در تاریخ خود می نوبسد: “شهر سیرجان بهترین نقطه ای بود که به عنوان نقطه التقاء یا محل تقاطع به ما خدمت می کرد. به استثنای قسمت های شن که درست پشت بندر عباس واقع شده، تنگ زاغ و چند قسمت دیگراین سرزمین برای اتومبیل رانی مناسب بود. خوشبختانه از این وسایل حمل و نقل سریع دو دستگاه از کویته برای ما رسید که صدها میل از وسط بیابان در جهت بم حرکت نموده و به کرمان امدند و این یک شاهکار و عمل خطیری بود که رانندگان انها می توانستند از ان به خود ببالند. از ان به بعد به تدریج  جاده هایی اتومبیل رو در تمام جهات مهیا ساختیم.

چنان که از کرمان را ه هایی به یزد ، بم وسیرجان(که جاده اخیر از گردونه سخت و مشکلی عبور می کرد) احداث کردیم. در سیرجان جاده ی قابل عبوری به طرف جنوب به حاجی اباد که در 25 میلی شمال تنگ زاغ بود ساختیم. همچنین جاده دیگری به طرف مغرب به نی ریز که یک گردنه صعب العبوری در این راه واقع بود و ارتفاع ان یک مرتبه یک هزار و دویست پا کم می شد، ساخته شد. بالاخره از شیراز به تبریز ، به خان زینیان در سر راه بوشهر هم چنین طرف شمال به اصفهان راه هایی مفتوح گردیدند.

در قسمت شمالی به واسطه بودن یک شاهراه از ساختن دو پل بر روی رودخانه احتراز گردیم.

باید دانست که مسافرت در ایران با اتومبیل خاصه در وهله اول خطرات زیادی دربرداشته است، ما روی هم رفته بیش از هزار میل جاده اصلی ساختیم و هیچ یک از کارهایی که کرده بودیم ، در نظر چهارپا داران و دهقانان به قدر این کار پسندیده نیامد. خان ها هم ارزوی روزی را می کشیدند که بتوانند اتومبیل خریده به راحتی املاکشان را سرکشی کنند . به طوری که از نوشته “سایکس” برمی اید، هدف های استراتژیک و استعماری انگلیس برای عبور دادن وسایل نقلیه اتشی علت مهم احداث جاده ها بوده است که انگلیسی ها طبق معمول منت ان را بار مردم ایران کرده و از خشنودی چهارپاداران و دهقانان سخن می رانند.

سایکس سپس می نویسد: بدبختانه تنگ زاغ که به منزله شریان اصلی این جاده ها بود ، هیچ وقت شکافته نشد. چه دسته های کارگر و مأمورین که برای ترکاندن و خرد کردن لازم بود، تا اخر پاییز 1918 میلادی در دسترس ما نبود و پس از متارکه جنگ هم عملیات موقوف شد. عمده کار، ترکاندن چهارصد پاکوه بود و انجام بقیه کار در حدود قدرت کارگران ایرانی که تحت نظر مهندسین اروپایی کار می کردند بود.  ما یک جاده اسفالته به طول شش میل در اراضی شن زار ساحل دریا ساختیم. در جاده های دیگر از وسط گودال ها و گردونه ها راه ها بریده ، صخره ها را ترکانده، جاده ها را از سنگ ها پاک کرده ، پل های جدیدی ساخته و یا قدیمی ها را مرمت نمودیم. ولی ما به واسطه مخارج عظیم ، جاده کاملی درست نکردیم. زیرا با وجود کمبود مواد  و لوازم به ویژه اب برای کوبیدن و سفت کردن جاده ، کمبود اذوقه و خوارو بار و نیز کارگر مواجه بودیم. اتومبیل های سواری به اسانی از سطح سخت جاده عبور می نمودند ، ولی بارکش های بزرگ و سنگین در جاده فرو رفته شیار عمیقی باقی می گذاشتند. جاده های جنوب ایران فقط برای وسایل حمل ونقل سبک مناسب و برای بارکشهای سنگین نامناسب بودند.

منبع: سندباد