انواع شیرها و موارد استفاده از آنها

شیر لوله

انواع مختلف شیرها

انواع مختلف شیرها،‌ برای کنترل جریان مایعات و گازها مورد استفاده قرار می‏گیرند. شیر، نام عمومی این وسائل است. در شیر سماوری (شکل 1) مجرای مایع سوراخی است که در یک دسته تقریباً مخروطی‏ شکل ایجاد شده است. این دسته در بدنه شیر نصب می‏شود. باز و بسته کردن شیر، با چرخاندن دسته آن به مقدار ­o  90 انجام می‏گیرد. با قراردادن میله بین حالت کاملاً باز و بسته، می‏توان تا حدی جریان را کنترل کرد. کنترل دقیق‏تر جریان سیال، با استفاده از شیر معمولی میسر است که انواع مختلفی دارد. مشخصه اصلی بیشترِ شیرهای کنترل‏کننده جریان آب، ساقه‏ای (محور پیچی) است که در قسمت بالای آن یک فلکه دستی قرار دارد. سیال (گاز یا مایع) از درون یک مجرای دایره‏ای که لبه آن نشیمنگاه شیر را تشکیل می‏دهد، جریان پیدا می‏کند. شیر آب خانگی معمولی (شکل 2) اساس کار را نشان می‏دهد. در قسمت پایین ساقه شیر دیسکی قرار دارد که معمولاً به یک واشر آببندی قابل تعویض مجهز است. فشرده شدن این واشر بر نشیمنگاه سبب می‏شود که جریان آب کاملاً قطع شود. برای باز کردن شیر، فلکه دستی (یا دسته صلیبی) در خلاف جهت حرکت عقربه‏های ساعت پیچانده می‏شود تا دیسک بالا آید. در این حالت، ساقه از بدنه شیر بیرون می‏آید. چرخش فلکه در جهت حرکت عقربه‏های ساعت، دیسک را بر نیشمنگاه می‏نشاند و جریان آب را بند می‏آورد. در بعضی از شیرها، ساقه به جای آنکه در انتها به یک دیسک متصل شود، دارای یک نوک مخروطی‏شکل است. هنگام بستن شیر، این نوک سوزنی در سوراخ نشیمنگاه فرو می‏رود و آن را می‏بندد. این نوع شیر را شیر سوزنی می‏نامند. شیر زاویه‏دار نوع دیگری از شیرهای معمولی است (شکل 3).

شیر دریچه ای

شیرِ دریچه ای

شیرهای بزرگ‏تر که برای کنترل جریان مایعات در خطوط لوله، شبکه آبرسانی و… مورد استفاده قرار می‏گیرند، غالباً از نوعی هستند که در شکل 5 نشان داده شده است و شیرِ دروازه‏ای یا دریچه‏ای نامیده می‏شود. در این شیر، یک دروازه گوه‏مانند، با پیچاندن ساقه رزوه‏داری که به یک فلکه متصل است، بالا و پایین داده می‏شود. دروازه بر دو سطح نشیمنگاه فشار می‏آورد و جریان را قطع می‏کند. سیال در یک خط مستقیم درون شیر دروازه‏ای جریان می‏یابد و مقاومت آن به حداقل می‏رسد. ساقه شیر بایستی، در نقطه ورود به شیر، کاملاً آببندی شود تا سیال به بیرون نشت نکند. معمولاً این عمل توسط یک کاسه نمد یا محفظه آببندی (شکل 4) انجام می‏گیرد. کاسه نمد محفظه‏ای استوانه‏ای است که از لاییِ درزْبند پُر شده است. این لایی به وسیله یک کلاهک آببندی فشرده می‏شود تا ساقه را محکم در بر گیرد. لایی مزبور ممکن است از جنس یک ماده تراکم‏پذیر مانند کنف یا آزبست (پنبه کوهی) باشد. با پیچانده پیچ‏های کاهک می‏توان بر میزان فشردگی لایی افزود، طوری که همواره ساقه شیر را محکم در بر گیرد.
منبع: سندباد